پس از عمل جراحی مفصل لگن چه باید کرد؟

بسیاری از بیماران پس از جراحی مفصل لگن، درباره مراقبت های لازم و تمرینات مناسب دوران نقاهت سوالات متعددی مطرح می کنند. به همین منظور، این مقاله را تهیه کرده ایم تا به رایج ترین دغدغه ها و پرسش های شما عزیزان پاسخ دهیم. از شما دعوت می کنیم تا پایان این مطلب همراه تیم پزشکی همیار طب لیان باشید و با نکات مهم مراقبتی و تمرینات اصولی پس از عمل جراحی مفصل لگن آشنا شوید.

مراقبت های پزشکی پس از عمل جراحی مفصل لگن

پس از جراحی مفصل لگن یا شرایطی که منجر به قطع عضو و کاشت ایمپلنت یا پروتز پا می شود، بیمار برای رسیدن به بهبودی کامل و بازگشت به زندگی روزمره، لازم است مراحل مهمی را طی کند. رعایت این مراحل نقش بسیار مؤثری در کاهش عوارض، افزایش توان حرکتی و بهبود کیفیت زندگی بیمار دارد. در ادامه، مهم ترین مراقبت ها و اقدامات لازم پس از عمل جراحی مفصل لگن را بررسی می کنیم.

ریکاوری پس از عمل جراحی مفصل لگن

پس از پایان جراحی مفصل لگن، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل می شود. در این بخش، سطح هوشیاری، علائم حیاتی و وضعیت عمومی بیمار تحت نظر قرار می گیرد تا اثر داروی بیهوشی به طور کامل برطرف شود. پس از آن، بیمار به بخش بستری یا در صورت نیاز به بخش مراقبت های ویژه منتقل خواهد شد.

پزشک معالج در این مرحله، توضیحات لازم درباره زمان شروع حرکت، ایستادن و راه رفتن را در اختیار بیمار قرار می دهد.

بلند شدن از تخت پس از عمل جراحی مفصل لگن

معمولاً طی ۶ ساعت اول پس از جراحی لگن، پرستار یا فیزیوتراپیست به بیمار کمک می کند تا برای اولین بار از تخت خارج شود. در این مرحله، راه رفتن با استفاده از دو عصای مخصوص یا واکر انجام می شود.

در صورت احساس درد، لازم است موضوع را به پرستار اطلاع دهید تا داروهای مسکن تجویزشده برای کاهش درد مصرف شود. توجه داشته باشید که تحرک کنترل شده و منظم نقش مهمی در تسریع روند بهبودی دارد.

نحوه پیاده روی با عصا پس از عمل جراحی مفصل لگن

برای راه رفتن صحیح با عصا:

• دستان خود را روی دسته های عصا قرار دهید، به طوری که دسته عصا در امتداد مچ دست باشد.
• ابتدا عصاها را کمی به جلو حرکت دهید.
• پای عمل شده را به جلو بیاورید.
• سپس پای سالم را یک قدم جلوتر از پای عمل شده قرار دهید.
• این الگوی حرکتی به حفظ تعادل و کاهش فشار روی مفصل جدید کمک می کند.

تمرینات مناسب پس از عمل مفصل لگن

تمرینات ورزشی بخش مهمی از روند توان بخشی بعد از مفصل لگن و یا حتی کاشت پای مصنوعی هستند و به افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات لگن و باسن کمک می کنند. توصیه می شود این تمرینات را از قبل از عمل آغاز کرده و تا ۶ هفته پس از جراحی ادامه دهید.

نکات مهم پیش از انجام تمرینات

• در صورت نیاز، ۳۰ دقیقه قبل از ورزش داروی مسکن مصرف کنید.
• تمرینات را دو بار در روز انجام دهید.
• هر تمرین را ۳ تا ۱۰ بار تکرار کنید.
• در هر جلسه ۱ تا ۳ نوبت پیاده روی داشته باشید.

ورزش های مناسب برای مفصل لگن

• ورزش اول: به پشت دراز بکشید. پای عمل شده را به آرامی خم کرده و دوباره صاف کنید. پس از بهبود زخم (معمولاً ۲ هفته پس از جراحی)، می توانید با کمک دست ها حرکت پا را تسهیل کنید. در صورت احساس کشش، چند ثانیه در همان وضعیت بمانید.
• ورزش دوم: به پشت بخوابید و زانوها را از یکدیگر دور کرده، سپس دوباره به هم نزدیک کنید. این حرکت را چند بار تکرار نمایید.
• ورزش سوم: در حالت طاق باز، کف دست ها را روی زمین فشار دهید و باسن را به آرامی از زمین بلند کنید. چند ثانیه مکث کرده و سپس به حالت اولیه بازگردید.
• ورزش چهارم: با کمک عصا بایستید. با پای سالم یک گام به عقب بردارید و وزن بدن را روی آن قرار دهید. پاشنه پای عمل شده را روی زمین گذاشته و انگشتان پا را بالا بیاورید. سپس وزن را به پای عمل شده منتقل کرده و با پنجه پا به زمین فشار وارد کنید. این حرکت را به صورت رفت و برگشتی تکرار نمایید.

تمرینات ورزشی مجاز و ممنوع بعد از عمل لگن

انجام تمرینات ورزشی مناسب، بخش مهمی از درمان است؛ اما انجام حرکات اشتباه می تواند خطرناک باشد.

تمرینات مجاز بعد از جراحی لگن

• انقباض عضلات ران و باسن در حالت خوابیده
• بالا آوردن صاف پا (در صورت تأیید پزشک)
• تمرینات سبک دامنه حرکتی
• راه رفتن با واکر یا عصا

تمرینات ممنوع بعد از عمل لگن

• چهارزانو نشستن
• دویدن و پریدن
• خم شدن شدید لگن
• چرخش ناگهانی پا به داخل یا خارج

 شروع و شدت تمرینات باید مرحله ای و کنترل شده باشد تا به مفصل آسیب وارد نشود.

جلوگیری از ترومبوز (Thrombosis) پس از جراحی مفصل لگن

برای پیشگیری از لخته شدن خون پس از جراحی مفصل لگن:

• تحرک منظم و کنترل شده داشته باشید.
• داروهای تجویزشده برای پیشگیری از ترومبوز را طبق دستور پزشک و معمولاً به مدت ۲ تا ۴ هفته مصرف کنید.

ترخیص و رفتن به خانه پس از جراحی مفصل لگن

پیش از ترخیص، پزشک و پرستار وضعیت پا، توانایی حرکت و شرایط عمومی شما را ارزیابی می کنند. در صورت تأیید شرایط، بیمار می تواند با رعایت توصیه های پزشکی از بیمارستان ترخیص شود.

مراقبت های خانگی پس از عمل جراحی مفصل لگن

محل جراحی با بخیه یا بست های فلزی بسته شده و روی آن پانسمان قرار دارد. مشاهده تورم یا کبودی اطراف زخم طبیعی است و به تدریج کاهش می یابد. این تورم ممکن است تا چند هفته یا حتی چند ماه ادامه داشته باشد.

توصیه های مهم مراقبتی

• پای خود را در حالت استراحت کمی بالاتر از سطح بدن قرار دهید.
• برای کاهش تورم از کمپرس سرد استفاده کنید.
• تغییرات خفیف دمای بدن پس از جراحی طبیعی است.
• کاهش هموگلوبین پس از عمل معمول بوده و به مرور جبران می شود.
• مدت مصرف داروهای مسکن در افراد متفاوت است و ممکن است از چند هفته تا چند ماه ادامه یابد.

نکات بهداشتی و علائمی که باید به پزشک اطلاع داده شود

• زخم را تا ۲۴ ساعت اول خشک نگه دارید
• پس از آن، دوش گرفتن بلامانع است.
• در صورت کثیف شدن پانسمان، آن را تعویض کنید.
• در صورت خونریزی، فوراً با پزشک تماس بگیرید.
• مشاهده قرمزی، تورم یا گرمای غیرطبیعی در محل زخم نیاز به بررسی دارد.
• در صورت افزایش درد پای عمل شده، حتماً پزشک را مطلع کنید.

استراحت و وضعیت صحیح خواب بعد از عمل لگن

پس از جراحی مفصل لگن، نحوه استراحت و خوابیدن نقش بسیار مهمی در جلوگیری از دررفتگی مفصل و تسریع روند بهبودی دارد. در هفته های ابتدایی، مفصل هنوز کاملاً پایدار نشده و رعایت وضعیت صحیح بدن ضروری است.

بهترین حالت خواب بعد از عمل لگن

• خوابیدن به پشت با قرار دادن یک بالش بین پاها (برای جلوگیری از چرخش لگن)
• خوابیدن به پهلو (سمت سالم) فقط در صورت استفاده از بالش ضخیم بین زانوها
• حفظ زاویه لگن کمتر از ۹۰ درجه در هنگام خواب

وضعیت های ممنوع خواب بعد از عمل لگن

• خوابیدن روی شکم
• خوابیدن به پهلوی سمت عمل شده بدون بالش
• جمع کردن زانوها به سمت شکم

رعایت این نکات به کاهش درد، جلوگیری از دررفتگی مفصل لگن و افزایش طول عمر مفصل مصنوعی کمک می کند.

فیزیوتراپی بعد از جراحی مفصل لگن

فیزیوتراپی مهم ترین بخش دوران نقاهت بعد از جراحی مفصل لگن است. بدون فیزیوتراپی مناسب، احتمال خشکی مفصل، ضعف عضلات و اختلال در راه رفتن افزایش می یابد.

فیزیوتراپی از چه زمانی شروع می شود؟

در اغلب موارد، از روز اول یا دوم بعد از عمل فیزیوتراپی سبک آغاز می شود و به تدریج شدت آن افزایش می یابد.

فواید فیزیوتراپی بعد از عمل لگن

• کاهش درد و التهاب
• افزایش دامنه حرکتی مفصل
• تقویت عضلات اطراف لگن
• پیشگیری از لخته شدن خون
• بازگشت سریع تر به راه رفتن طبیعی

 فیزیوتراپی باید حتماً زیر نظر متخصص انجام شود تا از آسیب به مفصل جدید جلوگیری گردد.

درد بعد از جراحی مفصل لگن

احساس درد بعد از عمل لگن کاملاً طبیعی است و معمولاً طی چند هفته کاهش می یابد. میزان درد به نوع جراحی، سن بیمار و رعایت مراقبت ها بستگی دارد.

درد تا چه زمانی طبیعی است؟

• درد خفیف تا متوسط: طبیعی
• درد شدید و مداوم بیش از چند هفته: نیاز به بررسی پزشکی

راه های کاهش درد بعد از عمل لگن

• مصرف منظم داروهای تجویزشده
• استفاده از کمپرس سرد
• انجام فیزیوتراپی اصولی
• رعایت وضعیت صحیح نشستن و خوابیدن

 افزایش ناگهانی درد می تواند نشانه مشکل باشد و نباید نادیده گرفته شود.

علائم هشداردهنده بعد از جراحی مفصل لگن

برخی علائم بعد از عمل لگن طبیعی نیستند و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند.

علائم خطرناک بعد از عمل لگن

• تب بالا و لرز
• قرمزی، ترشح یا تورم شدید محل جراحی
• درد شدید و غیرقابل تحمل
• کوتاه شدن یا چرخش غیرعادی پا
• بی حسی یا گزگز شدید در پا

 مشاهده هر یک از این علائم می تواند نشانه عفونت، دررفتگی مفصل یا لخته خون باشد.

نتیجه گیری

ما در تیم پزشکی همیار طب تلاش کرده ایم در این مقاله، مهم ترین نکات مراقبتی، تمرینات توان بخشی و توصیه های بهداشتی پس از عمل جراحی مفصل لگن را به صورت عمومی و آموزشی ارائه دهیم. توجه داشته باشید که این مطالب جنبه اطلاع رسانی داشته و جایگزین نظر و تشخیص پزشک معالج نیست؛ بنابراین توصیه می شود پیش از انجام هرگونه اقدام درمانی یا ورزشی، حتماً با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت نمایید. امیدواریم این محتوا به افزایش آگاهی و آرامش خاطر شما بیماران عزیز کمک کرده باشد.

سوالات متداول بیماران بعد از عمل لگن

آیا بعد از عمل لگن می توان راه رفت؟

بله، معمولاً با واکر یا عصا و تحت نظر فیزیوتراپیست، راه رفتن خیلی زود آغاز می شود.

چه زمانی می توان بدون عصا راه رفت؟

معمولاً بین ۴ تا ۸ هفته بسته به شرایط بیمار و پیشرفت درمان.

آیا تعویض مفصل لگن دائمی است؟

در اغلب موارد، مفصل مصنوعی ۱۵ تا ۲۰ سال یا بیشتر عمر می کند.

آیا ورزش بعد از عمل لگن مجاز است؟

بله، اما فقط ورزش های سبک و کنترل شده که پزشک یا فیزیوتراپیست توصیه کند.