عمل قطع عضو

عمل قطع پا که در اصطلاح پزشکی با عنوان عمل آمپوتاسیون شناخته می شود، یکی از مهم ترین و حساس ترین جراحی ها در حوزه ارتوپدی و جراحی عروق است. این عمل زمانی انجام می شود که حفظ اندام دیگر امکان پذیر نباشد و ادامه حضور آن، جان یا سلامت بیمار را تهدید کند. با وجود نگرانی های طبیعی بیماران و خانواده ها، پیشرفت های پزشکی، تکنولوژی پروتز و توانبخشی باعث شده است که بسیاری از افراد پس از عمل جراحی قطع پا بتوانند به زندگی فعال و مستقل بازگردند. در این مقاله به صورت جامع به دلایل انجام عمل قطع پا، انواع آمپوتاسیون، مراحل جراحی، عوارض احتمالی، دوران نقاهت و زندگی پس از عمل می پردازیم.

عمل قطع پا (آمپوتاسیون) چیست؟

عمل آمپوتاسیون به جراحی برداشتن کامل یا جزئی یک اندام گفته می شود که معمولاً در اندام های تحتانی مانند پا انجام می گیرد. هدف اصلی از عمل جراحی قطع عضو جلوگیری از گسترش عفونت، نجات جان بیمار و بهبود کیفیت زندگی است. این جراحی همواره به عنوان آخرین راه حل درمانی در نظر گرفته می شود و تنها زمانی انجام می شود که سایر روش های درمانی مؤثر نباشند.

دلایل انجام عمل جراحی قطع پا

دلایل مختلفی ممکن است وجود داشته باشد که بر اساس آنها نیاز به عمل جراحی قطع پا است. شایع ترین علت آن آسیب رسیدن به شریان های خونی است که پزشک را مجبور به انجام عمل قطع عضو می کند. زمانی که رگ های خونی شما در بدن آسیب می بینند به این معنا است که اکسیژن و سایر مواد مغذی به بافت ها نمی رسند و در نتیجه احتمال عفونت در آن ها افزایش یافته و قطع عضو شکل می گیرد. همانطور که گفته شد دلایل مختلفی می توانند منجر به انجام عمل قطع پا شوند که مهم ترین آن ها عبارت اند از:

بیماری های عروقی

• دیابت پیشرفته
• انسداد شدید عروق
• سیاه شدن (نکروز) بافت ها

این موارد شایع ترین علت آمپوتاسیون در بزرگسالان هستند.

عفونت های شدید و غیرقابل کنترل

زمانی که عفونت به استخوان یا بافت های عمقی گسترش یابد و درمان دارویی مؤثر نباشد.

تصادفات و آسیب های شدید

له شدگی شدید، قطع کامل عروق یا تخریب غیرقابل ترمیم اندام.

تومورها و سرطان های استخوان و بافت نرم

برای جلوگیری از گسترش سرطان به سایر بخش های بدن.

ناهنجاری های مادرزادی

در موارد نادر برای بهبود عملکرد حرکتی بیمار.

انواع عمل آمپوتاسیون پا

عمل جراحی قطع پا بسته به محل و میزان آسیب، در سطوح مختلفی انجام می شود:

• قطع انگشتان پا
• قطع از مچ پا
• قطع زیر زانو (Below Knee Amputation)
• قطع بالای زانو (Above Knee Amputation)

انتخاب سطح قطع اهمیت زیادی دارد، زیرا مستقیماً بر توانبخشی، استفاده از پروتز و کیفیت زندگی بیمار تأثیر می گذارد.

عمل جراحی قطع پا چگونه انجام می شود؟

عمل قطع عضو (آمپوتاسیون) یکی از جراحی های تخصصی و حساس پزشکی است که معمولاً پس از آن بیمار نیاز دارد بین ۵ تا ۱۴ روز در بیمارستان بستری باشد. مدت زمان بستری به عوامل مختلفی از جمله نوع اندام قطع شده، سطح قطع عضو، میزان آسیب بافت ها و پیچیدگی جراحی بستگی دارد. در برخی موارد ساده تر، بیمار زودتر ترخیص می شود و در جراحی های پیچیده تر، مدت بستری ممکن است افزایش یابد.

روش انجام عمل جراحی قطع عضو برای هر بیمار متفاوت است و بر اساس فاکتورهایی مانند:

• اندام درگیر (پا، دست، انگشت و…)
• علت انجام آمپوتاسیون (دیابت، عفونت، تصادف، تومور و…)
• وضعیت عمومی سلامت بیمار
• شرایط عروقی و عصبی اندام

توسط تیم درمانی تعیین می شود.

نوع بیهوشی در عمل قطع عضو

برای انجام این جراحی از بیهوشی استفاده می شود که بسته به شرایط بیمار و نوع عمل، می تواند به یکی از شکل های زیر باشد:

• بیهوشی موضعی یا منطقه ای (بی حسی از ناحیه نخاع به پایین)
• بیهوشی عمومی (کامل)

انتخاب نوع بیهوشی توسط پزشک بیهوشی و با در نظر گرفتن ایمنی و شرایط جسمی بیمار انجام می شود.

هدف اصلی از انجام عمل آمپوتاسیون

هدف اصلی در عمل قطع عضو این است که:

• تمامی بافت های آسیب دیده، عفونی یا غیرقابل ترمیم به طور کامل برداشته شوند
• تنها بافت های سالم باقی بمانند
• محل جراحی به گونه ای شکل داده شود که امکان ترمیم مناسب زخم و استفاده از پروتز در آینده فراهم باشد

در طول جراحی، جراح تلاش می کند با حفظ حداکثری طول اندام و سلامت عضلات و پوست، شرایط بهتری برای توانبخشی و بازگشت عملکرد حرکتی بیمار ایجاد کند.

نکته مهم برای بیماران قطع عضو

شاید این سؤال برای بسیاری از افراد پیش بیاید که بعد از عمل درمان قطع عضو چگونه می توان دوباره راه رفت؟

پاسخ این است که با پیشرفت های چشمگیر در حوزه پروتزهای اندام مصنوعی و برنامه های توانبخشی تخصصی، بسیاری از بیماران پس از کاشت پای مصنوعی می توانند بار دیگر راه بروند و فعالیت های روزمره خود را انجام دهند. در ویدیوی مرتبط، می توانید مشاهده کنید که چگونه پس از کاشت پروتز پا، امکان راه رفتن و بازگشت به زندگی فعال برای بیمار فراهم می شود.

مدت زمان عمل قطع پا چقدر است؟

مدت زمان عمل قطع پا با توجه به شرایط مختلف تغییر می‌کند. بر اساس اطلاعات موجود و تجربه پزشکان، معمولاً جراحان برای انجام این عمل به طور متوسط به 1 تا 3 ساعت زمان نیاز دارند. این زمان بسته به محل قطع پا، شدت آسیب، وضعیت عمومی بیمار و پیچیدگی بافت‌ها ممکن است کمتر یا بیشتر شود. اگر کنجکاو هستید بدانید دقیقاً عمل چقدر طول می‌کشد، بهترین کار این است که از پزشک جراح بیمار سؤال کنید؛ او با توجه به شرایط فرد، عدد دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

مراحل انجام عمل جراحی قطع پا

برای درک بهتر علت تفاوت در مدت زمان عمل قطع پا، آشنایی با مراحل جراحی کمک زیادی می‌کند. زمانی که بدانید پزشک چه روندی را طی می‌کند، درک بهتری از دلیل طولانی یا کوتاه بودن زمان عمل خواهید داشت.

مرحله اول: بررسی شرایط بیمار

اگرچه آگاهی از مدت زمان عمل قطع پا مهم است، اما این عمل نیاز به برنامه‌ریزی دقیق‌تری دارد. پزشک در ابتدا با ارزیابی کامل وضعیت بیمار تلاش می‌کند بفهمد با چه نوع آسیب و چه شرایطی روبه‌روست.

عواملی مانند میزان و وسعت آسیب‌دیدگی، نوع جراحی مورد نیاز، وجود عفونت، وضعیت عروق و اعصاب و حتی شرایط عمومی بدن بیمار بررسی می‌شود. پزشک علاوه بر معاینه، نتایج آزمایش خون و عکس‌برداری قفسه سینه، کارکرد شریان‌ها، شرایط تنفس و نوار قلب را نیز ارزیابی می‌کند تا مطمئن شود بیمار از نظر جسمی توان تحمل جراحی را دارد. نتایج این بررسی‌ها می‌تواند بر مدت زمان عمل قطع پا تأثیر بگذارد. پس انجام دقیق آن‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است.

مرحله دوم: آماده‌سازی بیمار

در مرحله دوم، روند آماده‌سازی بیمار انجام می‌شود. در این مرحله هم مدت زمان عمل قطع پا با توجه به شرایط بیمار متغیر است. ممکن است بیمار نیاز به محدودیت‌های غذایی یا دارویی داشته باشد و باید پیش از عمل برخی داروهای خاص را مصرف کند. پس از تکمیل مراحل آماده‌سازی و اطمینان از شرایط پایدار بیمار، انتقال او به اتاق عمل آغاز می‌شود.

مرحله سوم: انجام عمل جراحی

عمل اصلی در این مرحله از مراحل عمل قطع پا آغاز می‌شود. بیمار بر اساس تشخیص پزشک تحت بیهوشی عمومی یا بی‌حسی قرار می‌گیرد. سپس جراح با ایجاد برش در پوست و بافت‌ها، قسمت‌های آسیب‌دیده را جدا می‌کند. در این مرحله عروق و اعصاب با دقت بالا برش داده و بسته می‌شوند تا از خونریزی و مشکلات احتمالی جلوگیری شود. استخوان نیز در سطح مناسب قطع شده و بافت‌ها شکل‌دهی می‌شوند. در پایان پزشک محل جراحی را بخیه و پانسمان می‌کند. بخش عمده تعیین‌کننده مدت زمان عمل قطع پا مربوط به همین مرحله است.

مرحله چهارم: ریکاوری

بعد از اتمام عمل، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل می‌شود. در آنجا متخصص بیهوشی و پرستاران وضعیت او را کنترل می‌کنند. پس از به‌هوش آمدن و پایدار شدن علائم حیاتی، بیمار بسته به شرایط جسمی‌اش ممکن است چند روز در بخش بستری بماند تا وضعیت عمومی بدن او ثابت شود و خطر عوارض کاهش یابد.

مدت زمان عمل قطع پا از شروع عمل تا زمان سرپا شدن

گاهی مدت زمانی که بیمار نیاز دارد تا دوباره سرپا شود، اهمیت بیشتری از مدت زمان عمل قطع پا پیدا می‌کند. معمولاً روند آماده‌سازی و خود جراحی شاید طی یک هفته کامل شود، اما بازگشت بیمار به زندگی عادی زمان بیشتری می‌طلبد. معمولاً بین 1 تا 3 ماه زمان لازم است تا بیمار از نظر جسمی بهبود یابد، زخم او کاملاً ترمیم شود و بتواند برای استفاده از پروتز اقدام کند.

توانایی جسمی، همکاری بیمار، شرایط روحی و میزان آسیب در مدت زمان توان‌بخشی تأثیرگذار است. در این دوره نقش همراهان بسیار مهم است. بیمار باید علاوه بر مراقبت‌های جسمی، از نظر روحی نیز حمایت شود تا بتواند شرایط جدید را بپذیرد. بعد از بهبود زخم، اگر همه چیز طبق روال پیش برود، بیمار می‌تواند برای ساخت و استفاده از پروتز مراجعه کند. کلینیک‌هایی مانند همیاران طب لیان با ارائه پروتزهای مصنوعی استاندارد، به بیمار کمک می‌کنند تا سریع‌تر به زندگی عادی برگردد.

با اینکه مدت زمان عمل قطع پا شبیه بسیاری از جراحی‌های دیگر بین 1 تا 3 ساعت است، اما شرایط بعد از عمل تفاوت زیادی با سایر جراحی‌ها دارد. فردی که بخشی از بدن خود را از دست می‌دهد نیاز به توجه و مراقبت بیشتری دارد. حمایت خانواده، توان‌بخشی مناسب و استفاده از پروتز استاندارد می‌تواند انگیزه بیمار را افزایش دهد و روند بازگشت او به زندگی عادی را تسریع کند. پروتزهای جدید به بیمار امکان می‌دهند بدون محدودیت جدی مانند یک فرد سالم به فعالیت‌هایی مثل راه رفتن، کار کردن یا حتی رانندگی بپردازد

نحوه تشخیص جراحی و قطع عضو اندام هدف

برای این که پزشک تشخیص دهد که کدام قسمت از اندام باید حذف شود از روش های مختلفی استفاده کند.

• بررسی قسمت های مختلف پوست اندام مورد نظر
• پیدا کردن منطقه ای از اندام که پوست قرمز رنگی دارد
• بررسی این که پوست قسمت مورد نظر برای عمل قطع عضو دارای حس هست یا نه

خطرها و عوارض احتمالی عمل قطع پا

خطر این جراحی بیشتر به سلامت عمومی شما بستگی دارد. اگر سنتان بالا است و یا به هر دلیلی گرفتگی شریان های خونی دارید، این عمل برای شما خطر دارد. در این حالت احتمال مرگ افراد بعد از انجام عمل چیزی حدود 10 الی 20 درصد است. یعنی احتمالا یکی از هر 10 نفر به دلیل گرفتگی عروق خونی می میرند.

به همین دلیل است که این عمل تنها در شرایط خاص که هیچ روش درمانی دیگری پاسخ نمی دهد استفاده می شود. در شرایطی نیز امکان دارد که بیمار دچار لختگی خون و عفونت در محل قطع عضو شود. خاطبان عزیز بعد از انجام عمل قطع عضو کاری نیست که شما نتوانید انجام دهید. با استفاده از ابزار خاص انجام هر فعالیتی برای این دسته از افراد ممکن خواهد بود. مانند هر عمل جراحی دیگر، عمل جراحی قطع پا نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد، از جمله:

• عفونت محل جراحی
• تأخیر در ترمیم زخم
• درد اندام خیالی
• مشکلات روحی و روانی
• محدودیت حرکتی در صورت توانبخشی نامناسب

با مراقبت صحیح و پیگیری درمان، بسیاری از این عوارض قابل کنترل هستند.

دوران نقاهت و توانبخشی پس از عمل آمپوتاسیون

توانبخشی بخش جدایی ناپذیر درمان بعد از عمل قطع پا است. این مرحله شامل:

• کنترل درد و مراقبت از زخم
• فیزیوتراپی برای تقویت عضلات
• آموزش تعادل و راه رفتن
• آماده سازی اندام برای پروتز

دوران توانبخشی ممکن است چند ماه طول بکشد، اما نقش بسیار مهمی در بازگشت بیمار به استقلال دارد.

پروتز پا پس از عمل جراحی قطع پا

امروزه با پیشرفت علم پروتز، بسیاری از بیماران پس از عمل آمپوتاسیون به کمک پای مصنوعی پیشرفته می توانند راه بروند، کار کنند و فعالیت های روزمره خود را انجام دهند. انتخاب پروتز مناسب به عواملی مانند:

• سطح قطع
• وزن بیمار
• میزان فعالیت
• شرایط جسمی و روحی

بستگی دارد و باید توسط تیم تخصصی انجام شود.

بعد از انجام عمل قطع عضو چه اتفاقی می افتد؟

به طور کلی بعد از انجام عمل همان طور که گفته شد شما باید یک دوره ریکاوری را طی کنید که بسته به شرایط شما، مدت زمان این دوره متفاوت است.تطبیقپیدا کردن با شرایط جدید و از دست رفتن قسمتی از بدن شما ممکن است در چند روز اول بسیار آزار دهنده باشد. بعد از آن شما باید با فیزیوتراپیست ها کار خود را آغاز کنید تا مهارت های جدید را برای تطابق با شرایط جدید جسمانی خود یاد بگیرید. مهارت های جدید شامل نحوه استفاده از صندلی چرخدار، عصا، عضو مصنوعی (پروتز پا) و … هستند. اگر همه چیز به خوبی پیش برود شما می توانید تنها 40 روز بعد از عمل قطع عضو، ایمپلنت را انجام داده و یک روز بعد از آن، به شرایط قبلی خود بر گردید.

نتیجه گیری

عمل جراحی قطع پا (عمل آمپوتاسیون) یک تصمیم درمانی مهم و نجات بخش است که زمانی انجام می شود که حفظ اندام ممکن نباشد. تشخیص به موقع، انتخاب سطح مناسب قطع، جراحی اصولی و توانبخشی صحیح می توانند آینده ی حرکتی و کیفیت زندگی بیمار را به طور چشمگیری بهبود دهند. آگاهی، همراهی تیم درمان و استفاده از فناوری های نوین، مسیر بازگشت به زندگی فعال را هموار می کند.

شرکت همیار طب لیان با همکاری دکتر عزیز عباسپور در تلاش است تا به افرادی که دچار قطع عضو شده اند، خدمات پزشکی و توانبخشی با کیفیت ارائه دهد. شما می توانید با گرفتن مشاوره تخصصی از تیم ما، شرایط و گزینه های خود برای استفاده از ایمپلنت قطع عضو را بررسی کنید. هدف ما این است که اگر یکی از نزدیکان شما بنا به هر دلیل دچار قطع عضو شد، نگرانی و استرس کمتری داشته باشید. با بهره گیری از خدمات حرفه ای تیم همیار طب لیان، می توانید سلامتی و کیفیت زندگی خود یا عزیزانتان را تا حد امکان بازیابی کنید و مسیر بازگشت به فعالیت های روزمره و مستقل را هموار سازید.

سوالات متداول مدت زمان عمل قطع پا

1. آیا عمل قطع پا عمل سختی است؟

سختی عمل بسته به میزان آسیب و وضعیت عمومی بیمار متغیر است. اما این عامل بستگی کامل به پزشک معالج شما دارد.

2. آیا ممکن است مدت زمان عمل قطع پا طولانی‌تر شود؟

بله. اگر شرایط بیمار پیچیده باشد یا اتفاقات غیرمنتظره در اتاق عمل رخ دهد، زمان جراحی ممکن است افزایش پیدا کند.

3. بعد از عمل قطع پا باید به چه مواردی توجه کرد؟

مراقبت از زخم، جلوگیری از عفونت و حمایت روحی از بیمار بسیار مهم است.

4. آیا پروتز مصنوعی پا می‌تواند جای پای قبلی را بگیرد؟

پروتزهای امروزی با ویژگی‌های کاربردی وارد بازار شده‌اند و بیمار با استفاده از آن‌ها می‌تواند در سریع‌ترین زمان ممکن به زندگی معمول برگردد.

5. مدت بستری در بیمارستان چقدر است؟

این موضوع بر اساس شرایط بیمار تعیین می‌شود و پزشک مدت دقیق بستری را مشخص می‌کند.