قطع عضو پا به دلیل سرطان | دلایل، مراحل آمپوتاسیون و زندگی پس از آن

در مقالات قبلی به بررسی برخی از انواع آمپوتاسیون و دلایل قطع عضو پرداختیم و توضیح دادیم که عواملی مانند تصادف، عفونت های شدید و بیماری های زمینه ای می توانند منجر به قطع عضو شوند. در این مقاله قصد داریم به یکی از مهم ترین و حساس ترین دلایل قطع عضو بپردازیم: قطع عضو پا به دلیل سرطان.

سرطان، به ویژه سرطان استخوان و بافت های نرم، در برخی شرایط می تواند به گونه ای پیشرفت کند که تنها راه نجات جان بیمار، انجام عمل جراحی، قطع عضو و استفاده از پای مصنوعی باشد. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با این مسئله مواجه هستید، مطالعه این مقاله می تواند دیدی روشن و واقع بینانه به شما بدهد.

چرا قطع عضو به دلیل سرطان انجام می شود؟

هدف اصلی در درمان سرطان، حذف کامل سلول های سرطانی از بدن است. در بسیاری از موارد، به ویژه در سرطان های استخوانی مانند:

• استئوسارکوم
• سارکوم یوئینگ
• کندروسارکوم

درمان اصلی، جراحی است. مشکل اصلی اینجاست که حتی باقی ماندن تعداد بسیار کمی از سلول های سرطانی می تواند باعث بازگشت بیماری و تشکیل تومور جدید شود. به همین دلیل، پزشک جراح باید با دقت بسیار بالا تصمیم بگیرد که آیا امکان حفظ عضو وجود دارد یا خیر. در شرایطی که تومور به صورت گسترده به بافت های اطراف نفوذ کرده باشد، قطع پا به دلیل سرطان به عنوان یک راه حل حیاتی مطرح می شود.

آیا همیشه سرطان پا به قطع عضو منجر می شود؟

خیر، در اغلب موارد سرطان پا به قطع عضو منجر نمی شود. پزشکان همیشه ابتدا تلاش می کنند عضو را حفظ کنند. امروزه با پیشرفت های پزشکی، روش هایی مانند:

• جراحی حفظ عضو
• شیمی درمانی قبل یا بعد از عمل
• رادیوتراپی هدفمند

در بسیاری از بیماران مانع از قطع عضو می شود. قطع پا به دلیل سرطان معمولاً زمانی انجام می شود که:

• تومور بسیار بزرگ یا تهاجمی باشد
• عروق، اعصاب و عضلات حیاتی درگیر شده باشند
• حفظ عضو باعث بازگشت مجدد سرطان یا تهدید جان بیمار شود

بنابراین آمپوتاسیون آخرین گزینه درمانی محسوب می شود.

چه نوع سرطان هایی منجر به قطع پا می شوند؟

همه سرطان های پا الزاماً به قطع عضو منجر نمی شوند، اما برخی از انواع سرطان در صورت پیشرفت یا گسترش شدید، ممکن است پزشک را ناچار به قطع پا به دلیل سرطان کنند. مهم ترین این سرطان ها عبارت اند از:

• سرطان استخوان (Osteosarcoma): شایع ترین نوع سرطان استخوان که اغلب در استخوان های بلند پا مانند ران و ساق ایجاد می شود. اگر تومور به اعصاب و عروق اصلی نفوذ کند، قطع عضو ممکن است تنها راه درمان باشد.
• سارکوم یوئینگ (Ewing Sarcoma): این نوع سرطان بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده می شود و می تواند به سرعت گسترش یابد. در موارد پیشرفته، قطع عضو به دلیل سرطان برای جلوگیری از متاستاز انجام می شود.
• کندروسارکوم: سرطانی که از غضروف شروع می شود و معمولاً به درمان های غیرجراحی پاسخ کمی می دهد. در مراحل پیشرفته، ممکن است نیاز به آمپوتاسیون باشد.
• متاستاز سرطان به استخوان پا: برخی سرطان ها مانند سرطان ریه، پستان یا پروستات می توانند به استخوان پا گسترش پیدا کنند. اگر تخریب استخوان شدید باشد، قطع پا گاهی اجتناب ناپذیر می شود.

نقش جراحی در درمان سرطان استخوان پا

در برخی بیماران، جراح می تواند تنها با برداشتن تومور سرطانی (بیوپسی یا رزکسیون) و حفظ عضو، بیمار را درمان کند. اما این روش تنها زمانی امکان پذیر است که:

• تومور کوچک باشد
• به اعصاب، عروق و عضلات حیاتی نفوذ نکرده باشد
• امکان بازسازی عملکرد پا پس از جراحی وجود داشته باشد

در غیر این صورت، ادامه نگه داشتن عضو می تواند جان بیمار را به خطر بیندازد.

نحوه پاکسازی سلول های سرطانی در جراحی

برای اطمینان از حذف کامل سرطان، جراح فقط توده سرطانی را خارج نمی کند. بلکه:

• بخشی از بافت های سالم اطراف تومور
• نواحی مشکوک به آلودگی سلولی

نیز برداشته می شوند. این اقدام برای کاهش احتمال عود مجدد سرطان ضروری است و یکی از دلایل اصلی گسترده شدن دامنه جراحی محسوب می شود.

چرا ناحیه جراحی پس از عمل دوباره بررسی می شود؟

پس از انجام عمل جراحی، ناحیه موردنظر به طور مداوم بررسی می شود تا اطمینان حاصل گردد که:

• هیچ سلول سرطانی فعال باقی نمانده است
• تومور جدیدی در حال رشد نیست

اگر نتایج بررسی ها نشان دهنده باقی ماندن بافت سرطانی باشد، پزشک ممکن است تصمیم به جراحی مجدد یا حتی قطع عضو بگیرد.

تومورهای سرطانی پا و ضرورت قطع عضو

در برخی موارد، تومور سرطانی پا به حدی پیشرفته است که:

• عروق خونی اصلی
• اعصاب
• عضلات و ماهیچه ها
• و حتی استخوان های مجاور

را درگیر می کند. در چنین شرایطی، حتی اگر تومور برداشته شود، عملکرد طبیعی پا به طور کامل از بین می رود. در اینجاست که پزشک با بررسی دقیق مزایا و معایب، تصمیم به قطع عضو به دلیل سرطان می گیرد؛ تصمیمی سخت اما گاهی تنها راه نجات جان بیمار.

قطع پا به دلیل سرطان چگونه انجام می شود؟

در عمل جراحی آمپوتاسیون بخش درگیر پا به همراه مقداری از بافت های سالم بالا و پایین آن قطع می شود تا احتمال باقی ماندن سلول سرطانی به صفر برسد. امروزه با کمک روش های تصویربرداری پیشرفته مانند MRI، جراح می تواند با دقت بالا مشخص کند که:

• قطع عضو تا چه سطحی انجام شود
• کمترین آسیب به بدن وارد گردد
• امکان استفاده از پای مصنوعی در آینده فراهم باشد

عوارض احتمالی قطع عضو پا چیست؟

قطع پا به دلیل سرطان مانند هر جراحی بزرگی می تواند عوارضی داشته باشد، اما با مراقبت مناسب قابل کنترل است. مهم ترین عوارض عبارت اند از:

• درد پس از جراحی
• درد فانتوم (احساس درد در عضوی که دیگر وجود ندارد)
• خطر عفونت زخم
• مشکلات روحی و روانی مانند افسردگی یا اضطراب
• محدودیت حرکتی موقت

خوشبختانه با توانبخشی، فیزیوتراپی و استفاده از پای مصنوعی مناسب، بسیاری از این مشکلات به مرور کاهش می یابد.

پیشرفت پزشکی و کاهش نیاز به آمپوتاسیون

در گذشته، قطع عضو تنها راه درمان بسیاری از سرطان های استخوانی بود. اما امروزه با پیشرفت های چشمگیر در:

• جراحی های حفظ عضو
• شیمی درمانی
• رادیوتراپی
• تکنیک های بازسازی

تنها در شرایط خاص و پیشرفته، قطع پا به دلیل سرطان انجام می شود.

زندگی پس از قطع عضو پا به دلیل سرطان

یکی از مهم ترین دغدغه های بیماران پس از آمپوتاسیون این است که: آیا می توانم دوباره به زندگی عادی برگردم؟ خبر خوب این است که با پیشرفت های حوزه توانبخشی و پروتز، این هدف کاملاً دست یافتنی است.

نقش پای مصنوعی و ایمپلنت در بازگشت به زندگی عادی

شرکت همیار طب لیان با بهره گیری از تیم پزشکی مجرب و با همکاری دکتر عزیز عباسپور، در زمینه توانبخشی بیماران آمپوته و پروتز پا فعالیت تخصصی دارد. این مجموعه با کاشت ایمپلنت پای مصنوعی پیشرفته، به بیمارانی که دچار قطع عضو به دلیل سرطان شده اند کمک می کند تا:

• توان حرکتی خود را بازیابند
• استقلال فردی داشته باشند
• و کیفیت زندگی خود را به طور چشمگیری افزایش دهند

چه زمانی می توان از پای مصنوعی استفاده کرد؟

زمان استفاده از پای مصنوعی به شرایط بیمار بستگی دارد، اما معمولاً:

• پس از بهبود کامل زخم جراحی
• کاهش تورم اندام باقی مانده
• آمادگی جسمی و روحی بیمار

بین ۴ تا ۸ هفته پس از قطع عضو، فرآیند ارزیابی برای پای مصنوعی آغاز می شود. در روش های پیشرفته مانند ایمپلنت پای مصنوعی، امکان بازگشت سریع تر به راه رفتن و فعالیت های روزمره وجود دارد و کیفیت زندگی بیمار به طور چشمگیری افزایش می یابد.

سوالات متداول درباره قطع عضو به دلیل سرطان

آیا بعد از قطع پا، سرطان بازمی گردد؟

اگر تمام بافت های سرطانی به طور کامل برداشته شوند و درمان های تکمیلی انجام شود، احتمال بازگشت سرطان به شدت کاهش می یابد.

آیا زندگی بعد از قطع پا طبیعی است؟

بله. بسیاری از بیماران پس از قطع عضو به دلیل سرطان، با استفاده از پای مصنوعی و توانبخشی مناسب، به زندگی فعال و مستقل بازمی گردند.

آیا همه بیماران می توانند از پای مصنوعی استفاده کنند؟

اکثر بیماران کاندید مناسب پای مصنوعی هستند، اما شرایط عمومی بدن، محل قطع عضو و سلامت استخوان در این تصمیم نقش دارد.

آیا قطع عضو باعث کاهش طول عمر می شود؟

خیر. در بسیاری از موارد، قطع پا به دلیل سرطان باعث افزایش شانس بقا و نجات جان بیمار می شود.